Psycholog dzieci i młodzieży

mgr Zuzanna Pluta

wsparcie psychologiczne, diagnoza ASD i ADHD,  warsztaty

autorka: Zuzanna Pluta, psycholożka dzieci i młodzieży

Badania pokazują, że długi czas spędzany przed ekranem może wiązać się z bardziej nasilonymi objawami depresji i lęku u dzieci i młodzieży (a także u dorosłych). Nie zawsze jest to prosta zależność przyczynowa, ale warto mieć z tyłu głowy, że im więcej ekranów w życiu młodego człowieka, tym częściej obserwujemy większe obciążenie emocjonalne.

W praktyce duże znaczenie mają tu dwa czynniki, które bardzo często idą „w pakiecie” z używaniem urządzeń:

• Sen gorszej jakości – zwłaszcza wtedy, gdy dziecko korzysta z telefonu/tabletu wieczorem, nocą albo tuż przed zaśnięciem. Niewyspanie potrafi mocno odbić się na funkcjonowaniu: trudniej o koncentrację, rośnie impulsywność, a napięcie i niepokój pojawiają się szybciej.

• Treści brutalne lub zbyt intensywne – kontakt z nimi może dodatkowo podkręcać pobudzenie, nasilać lęk i utrudniać wyciszenie, szczególnie u dzieci wrażliwszych.

Czasem mówi się również o tym, że przy nadmiernym użytkowaniu urządzeń mogą pojawiać się zmiany w funkcjonowaniu obszarów mózgu związanych z kontrolą poznawczą i regulacją emocji.

W codziennym życiu może to wyglądać tak, że dziecku jest trudniej „zatrzymać się”, wyhamować, przełączyć uwagę, a emocje szybciej wymykają się spod kontroli. Rodzice często opisują wtedy także wybuchy złości i zachowania agresywne — zwłaszcza w momentach, kiedy dorosły przerywa aktywność ekranową. Warto pamiętać: taka reakcja bywa sygnałem, że ekran stał się dla dziecka bardzo silnym bodźcem i sposobem regulowania napięcia — a odcięcie od niego jest dla układu nerwowego trudnym „hamowaniem”.

Wskazówka dla rodziców: zacznij od treści, nie tylko od czasu

Dobieraj treści zgodnie z oznaczeniami PEGI i — jeśli to możliwe — orientuj się, z czym dziecko realnie styka się w bajce, serialu, grze, na kanałach streamingowych czy w sieci.

Pomocne mogą być pytania, które warto sobie zadać po korzystaniu z urządzenia:

• Czy to jest treść odpowiednia do wieku i poziomu rozwoju mojego dziecka?

• Jak dziecko zachowuje się po ekranie: jest spokojniejsze, czy bardziej pobudzone?

• Czy pojawiają się trudne sygnały, np. wybuchy złości, niechęć do innych aktywności, rozdrażnienie, a może nadmierne martwienie się albo lęk?

Kontrola rodzicielska — jako wsparcie, nie „policja”

Warto rozważyć wprowadzenie kontroli rodzicielskiej. Na rynku jest wiele programów i aplikacji, które pozwalają:

• ustawiać limity czasu,

• blokować wybrane aplikacje,

• ograniczać dostęp do nieodpowiednich treści.

To może być szczególnie pomocne w wieku, kiedy dziecko nie ma jeszcze dojrzałości, by samo utrzymywać granice. Równolegle dobrze jest też zainteresować się tym, co dziecko ogląda i w co gra — choćby po to, żeby móc z nim o tym rozmawiać i lepiej rozumieć, co je pobudza, a co wycisza.

Bibliografia:

Muppalla SK, Vuppalapati S, Reddy Pulliahgaru A, Sreenivasulu H. Effects of Excessive Screen Time on Child Development: An Updated Review and Strategies for Management. Cureus. 2023 Jun 18;15(6):e40608. doi: 10.7759/cureus.40608. PMID: 37476119; PMCID: PMC10353947.

Cajochen, C. (2007). Alerting effects of light. Sleep Medicine Reviews, 11(6), 453-464. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2007.07.009

Karani, N.F., Sher, J., & Mophosho, M. (2022). The influence of screen time on children’s language development: A scoping review. South African Journal of Communication Disorders, 69(1), a825. https://doi. org/10.4102/sajcd.v69i1.825

Do stworzenia strony wykorzystano kreator stron www WebWave

wsparcie psychologiczne, konsultacje, diagnoza, warsztaty

Zuzanna Pluta

📞503891195