zuzaplutadiagnoza » O przekonaniach, które utrudniają stawianie granic

Autorka: Zuzanna Pluta, psycholog

Dziś znów jestem po zajęciach z rodzicami o granicach. I znów wychodzę z sali z wrażeniem, że ten temat dotyka czegoś bardzo głębokiego — nie tylko metod i narzędzi wychowawczych.

Najwięcej emocji pojawiło się w momencie, kiedy rozmawialiśmy o przekonaniach i myślach, które często — zupełnie nieświadomie — utrudniają postawienie dziecku granicy. Widziałam, jak mocno rodziców porusza to, co dzieje się w nich samych, kiedy mówią „nie”, kiedy przerywają jakieś zachowanie, kiedy wymagają od swojego dziecka.

Jakie to przekonania:

"Jestem odpowiedzialny za emocje mojego dziecka."
"Dobry rodzic jest zawsze spokojny i cierpliwy."
"Stawianie granic jest krzywdzące dla dziecka."
"Frustracja mojego dziecka to moja wina."

Podczas warsztatów wracało jedno zdanie, choć w różnych wersjach:

„Jeśli moje dziecko .....płacze, złości się, protestuje, krzyczy, marudzi, lamentuje.....

.....to znaczy, że robię coś źle.”

Dla wielu rodziców dziecięcy płacz uruchamia bardzo intensywne poczucie winy: jestem beznadziejna, jestem najgorsza, krzywdzę, zawodzę. Jakby emocje dziecka były bezpośrednim „raportem” o jakości rodzicielstwa. Jakby dobry rodzic miał obowiązek natychmiast sprawić, żeby dziecko znów było spokojne i zadowolone.

To poczucie winy świadczy o czymś, co współcześni rodzice odczuwają szczególnie mocno - o poczuciu ogromnej odpowiedzialności za emocje dziecka. Takiej odpowiedzialności, która potrafi przejąć stery relacji i życia rodzinnego.

Problem pojawia się wtedy, gdy — w dobrej wierze — zaczynamy działać tak, jakby to emocje 3-, 4-, 8- czy 13-latka miały prowadzić całą rodzinę. Dziecko ma prawo przeżywać silne uczucia, ale to dorosły powinien trzymać kierunek: spokojnie, konsekwentnie i z troską.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

Tymczasem granice bardzo często nie są „przeciwko dziecku”.

Granice są dla dziecka — i dla relacji.

Wprowadzamy je z troski: po to, żeby świat był bardziej przewidywalny, żeby dziecko uczyło się zasad, żeby w przyszłości łatwiej mu było radzić sobie w życiu.

W rozmowach pojawił się też inny silny wątek: przekonanie, że dobry rodzic powinien przede wszystkim sprawiać dziecku radość, a „szczęśliwe dzieciństwo” to dzieciństwo beztroskie. I że wymagania, obowiązki, konsekwencje — to coś, co dziecku się „dokłada”, coś, co mu odbiera dzieciństwo.

A ja myślę, że to jedna z tych myśli, które brzmią pięknie, ale w praktyce potrafią rodzica unieruchomić.

Pamiętaj! Dzieci, a tak w ogóle ludzie nie rozwijają się tylko w komforcie. Człowiek, również ten mały, rozwija się w kontakcie z wysiłkiem, z frustracją, dyscypliną. W zdrowych dawkach to są doświadczenia, które budują. I właśnie dlatego wymagania oraz konsekwentnie stawiane granice mogą być jednym z ważniejszych darów, jakie rodzic daje dziecku.

Bo granice — egzekwowane spokojnie i konsekwentnie — pomagają dziecku rozwijać rzeczy, które później w życiu są bezcenne: samodzielność, samoregulację, wytrwałość, odpowiedzialność, sumienność, zaangażowanie, empatia, szacunek dla innych. To nie są „cechy charakteru, z którymi się rodzimy albo nie”. To są umiejętności, które rosną w codzienności — często właśnie tam, gdzie rodzic potrafi być łagodny, ale stanowczy.

I być może najtrudniejsza myśl na koniec (a jednocześnie najbardziej uwalniająca) jest taka: płacz dziecka nie zawsze oznacza krzywdę. Oznacza, że dziecko przeżywa emocje, te trudne jak: frustrację, rozczarowanie, złość, ale równocześnie emocje bardzo nam potrzebne.

A rolą rodzica nie jest zabranie dziecku wszystkich trudnych emocji, tylko nauczenie je, że można je przeżyć bez rozpadu świata. Z dorosłym obok.

Dlatego jeśli masz problem ze stawianiem dziecku granic, proponuję zacząć od zmiany wewnętrznego self-talku.

Przekonania, które pomogą ci być konsekwentnym w działaniu:

„Mogę być dobrą mamą/tatą i jednocześnie stawiać granice.”

„Płacz nie oznacza, ze skrzywdziłam dziecko. Płacz jest informacją o emocji.”

„Nie muszę usuwać emocji dziecka. Mogę mu w nich towarzyszyć.”

„To, że dziecko jest niezadowolone, nie znaczy, że ja robię coś złego.”

„Konsekwencja jest formą troski.”

Zuzanna Pluta psycholog

O przekonaniach, które utrudniają stawianie granic